Có thể không phải là hiện tượng phát hành như sách văn chương, mà là được nhiều phụ huynh Việt Nam ở nước ngoài và cả trong nước đánh giá cao
Nhưng, ở ta thường chỉ có một “đời”, ít khi có được sự cập nhật. Sách khoa học dành cho thiếu nhi chưa được quan hoài. Như thế thì mới hy vọng có người viết cho thiếu nhi, bên cạnh đó là chính sách đầu tư cho lĩnh vực này. Và, “từ những bài thu hoạch nhỏ sau này ta mới hy vọng có những nhà khoa học lớn”. Nguyên cớ quan trọng là thách thức có từ đề nghị xuất bản đương đại: Sách phải có hình ảnh đẹp, thông báo khoa học xác thực, phong phú, cập nhật, mang tính đúc kết… Thực ra, ý kiến đó biểu đạt sự lúng túng của người làm sách Việt Nam bởi trước đây chúng ta chủ yếu phổ biến khoa học cho thiếu nhi theo lối kể chuyện, không chọn lối “chính xác hóa mọi chuyện” như thế này.
Org. May mắn là các nhà khoa học cũng nhận ra một điểm mạnh ở việc dịch sách khoa học cho thiếu nhi ở ta, đó là thuộc tính công phu, nghiêm cẩn, trong đó, đáng kể là chỉ mục (Index) ở cuối sách với hệ thống những từ khóa kèm số trang có đề cập tới những từ này để người đọc dễ gieo.
Nhiều nhà khoa học Việt Nam nói rằng, họ bắt đầu niềm yêu thích nghiên cứu là từ những cuốn sách kể chuyện về khoa học thuở thư từ. Còn nhớ, khi cuốn sách triết học dành cho con trẻ của hai tác giả người Pháp mang tên “Cuốn sách về những sự trái ngược mang tính triết học” xuất hiện bản tiếng Việt vào năm 2011, nó đã trở thành một hiện tượng.
Sách xuất bản trong nước như vậy, đối với sách dịch của nước ngoài, nhiều phụ huynh cho rằng những bộ sách như “Tủ sách kiến thức thế hệ mới” (mua bản quyền của NXB uy tín Dorling Kindersley) đã giúp trẻ nít Việt Nam tiếp cận với một kho tàng kiến thức bổ ích, hiện đại. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, sách khoa học do người trong nước thực hành ngày một ít đi, còn sách dịch về khoa học dành cho con trẻ cũng thiếu, như sự thiếu hụt chung đối với loại sách cung cấp tri trức nền móng ở nước ta.
Sau đó, nhiều chuyên gia Việt Nam cũng bắt đầu viết sách khoa học cho đối tượng này với tinh thần “văn học hóa”, tức phổ thông khoa học bằng những câu chuyện kể. Thiệt thòi cho trẻ con Vì sao cần sách khoa học cho thiếu nhi? Câu đáp khá đơn giản, trẻ mỏ và thiên nhiên là hai thế giới có nhiều điểm khôn cùng gần gũi với nhau.
Hệ quả là trẻ con ở thời nào cũng thiệt thòi, suy rộng ra là khoa học và nền kinh tế tri thức của chúng ta chịu thiệt thòi. Tuy nhiên, theo phân tách của giới chuyên môn thì ngay cả việc “dịch lại” thôi, ta cũng có phần chịu thiệt thòi bởi sách khoa học cũng có “đời” như ô tô vậy, phải được cập nhật, bổ sung.
TS Giáp Văn Dương cho rằng, “mình được ăn học, ra nước ngoài, bạn bè trong giới khoa học cũng nhiều, vậy mà chẳng thể tự chủ tri thức cho con em mình thì điều đó thật đáng suy nghĩ”. Ảnh: Hải Anh Ở nước ta, NXB dành riêng cho trẻ mang tên “Kim Đồng” cũng từng làm sách khoa học cho thiếu nhi từ quãng năm 1958 với cuốn sách đầu tiên mang tên “Chú chó Laika”. Tiếp cận với kiến thức khoa học, trẻ sẽ sớm hình thành tình yêu cuộc sống một cách tự nhiên và sâu sắc, có điều kiện nuôi dưỡng ham riêng và hình thành năng lực, phẩm chất cần có của một công dân thời toàn cầu hóa: Sống hài hòa với môi trường, tiếp cận tốt tri thức nhân loại… Những thứ ấy, nếu không bắt đầu từ thuở bé, e rằng mọi ráng sau này sẽ khó nhọc hơn.
Ông Nguyễn Việt Long, (người trước hết đưa ra hệ thống tên bằng tiếng Việt về 88 chòm sao trong cuốn “Thiên văn và vũ trụ” - 2004, biên soạn từ tài liệu nước ngoài) san sớt với Báo Hànôịmới: Sự thiếu hụt kiến thức khiến học sinh của ta, dù học qua trường chuyên cỡ nhất nhì cả nước thì khi ra nước ngoài cũng rất bỡ ngỡ trước những kỹ năng đơn giản ở phòng thí nghiệm.
Bàn thảo về chủ đề này, đại diện Long Minh - một đơn vị hoạt động mạnh trong lĩnh vực xuất bản sách toán học từ nước ngoài vào Việt Nam cho rằng, cần đề cập tới thái độ, ý thức, bổn phận tầng lớp của nhà khoa học.
Tuy nhiên, đó vẫn là của hiếm, bằng cớ là mảng sách dành cho thiếu nhi thường là mảng trống trong các kỳ giải thưởng sách nhà nước hằng năm. Như TS Giáp Văn Dương san sớt ý tưởng về dự án bắt đầu từ chính những đứa trẻ trong gia đình. Tự chủ về tri thức Đó là điều mà TS Giáp Văn Dương (sinh năm 1976, hiện làm việc tại ĐH Liverpool (Anh) và ĐH quốc gia Singapore) mong mỏi khi lập ra dự án sách khoa học cho thiếu nhi, khởi động từ vài tháng nay qua trang web có tên miền: Giapschool.
Tinh thần chung là bộ sách sẽ giới thiệu, diễn giải, phân tích những công trình khoa học đoạt giải Nobel một cách hạp với sự kết nạp của độc giả trẻ, chủ yếu là lứa tuổi THCS.
Ngay trên báo chí cũng dùng sai giữa tên khoa học và tên tiếng Anh trong lĩnh vực sinh vật… Còn với triết học, thực ra không phải cao siêu gì nhưng cũng rất thiếu trong vốn kiến thức của học sinh.
Năm 2012, anh về nước tìm mua một loạt sách khoa học cho con, nhưng xem kỹ lại mới thấy giật thột vì đó toàn là sách dịch từ Trung Quốc với những hình ảnh đặc thù của đất nước này.
Đại diện NXB Kim Đồng, đơn vị chuyên làm sách cho thiếu nhi cũng phân tách thực trạng sách khoa học do các nhà khoa học, chuyên gia trong nước viết cho thiếu nhi càng ngày càng ít đi, thậm ít ra đến mức trầm trọng, cho rằng điều đó có nhiều căn do.
Với giới khoa học, đó là nguyên tố giúp thực hiện kỹ năng tra cứu, viết thu hoạch đối với độc giả nhỏ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét