Ma Văn Kháng tâm tư: "Viết cho thiếu nhi quan trọng không chỉ là viết cái gì mà là viết như thế nào
Trần Đức Tiến đã ghi nhận những bước đi mới mẻ của văn chương thiếu nhi Việt Nam hôm nay. Truyện đồng thoại Chú đất nung , với hình tượng chú bé làm bằng đất được tôi luyện qua lửa nóng trở thành đứt hơn những cô cậu làm bằng bột ở trong lọ thủy tinh, đã để lại một dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn cả một thế hệ thiếu nhi kháng chiến "mang mũ rơm đi học đường dài" (thơ Tố Hữu). Viết thế nào lại quan hệ đến tâm hồn người viết.
Vừa mang phong cách truyện ngắn Ma Văn Kháng lại vừa là những khám phá đáng kể về tâm lý trẻ mỏ, về cách nhìn "từ mắt tuổi thơ" vào đời sống xã hội. Ở nơi rú ngàn heo hút này tình người càng nhân từ và sự độc ác lại càng hoang dã. Với những truyện ngắn như Thiên thần nhỏ áo xanh, Chiếc tầu thủy đồ chơi, Dế mùa thu, Trăng vùi trong cỏ, Thằng Cúp, Vương quốc lụi tàn.
Câu chuyện hóm hỉnh hài hước về một anh chàng Ngan dở dở uơng ương, một tính cách rất gần với tâm lý chưa hoàn thiện của trẻ nhỏ đã đem lại tiếng cười sảng khoái để người đọc bỗng tỉnh ra, nhận ra thói hư tật xấu đang ẩn nấp trong mình.
Khi nhắc đến Nguyên Hồng, nhiều người không nghĩ ông là nhà văn viết cho thiếu nhi, bởi cuốn tiểu thuyết đầu tay Bỉ vỏ (1938) đã đưa ông đứng vào hàng những nhà văn hiện thực xuất sắc như Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng, Nam Cao.
Mối tình thân giữa một chú hổ con với bà mẹ nghèo khổ được nhà văn diễn tả bằng một giọng văn dào dạt cảm xúc, với những nét thể hiện dữ dằn.
Với tâm sự như thế, Ma Văn Kháng đã có những truyện ngắn đặc sắc mà người lớn hay trẻ nít điều tìm ra được những "thú" (hích) và "vị" (ý vị) riêng. Nhà văn Lê Phương Liên. Đọc truyện, khán giả gặp "nhân vật tuổi thơ" nhưng vẫn thấy chiều sâu tâm hồn tác giả nhấp nhánh bên trong. Người đọc như một lần được thanh lọc lại tâm hồn để thấy phần ác trong mỗi con người thật tàn bạo mọi rợ, để càng biết giữ giàng phần thiện lung linh trong cõi sâu của lòng mình.
Những truyện ngắn như Khu vườn tuổi thơ, Ông Pồn và chú hổ con, Ông nội cổ giả và quê kệch, Kiểm - chú bé - con người, Bà ngồi ở góc nhà. Một trong những nhà văn viết truyện đồng thoại hay của Việt Nam là Vũ Tú Nam. Nhà văn đã tâm sự: "Thế giới của loài vật và đồ vật vốn rất thân thuộc với trẻ em và cả những ai ưa chuộng tưởng tượng.
Ở truyện của ông, "con người tác giả" và "nhân vật tuổi thơ" dường như đã hòa đồng.
Bộ sách "Truyện hay viết cho thiếu nhi" của Nhà xuất bản Kim Đồng. Câu chuyện đưa người đọc về với những mảnh đời cơ cực, nghèo đến cùng tận, đến phải tha phương ngụ cư ở một xóm cửa rừng.
Ông cũng là người mở mang được trí tượng tưởng cho độc giả ngay từ những sáng tác đầu tiên xây nền đắp móng cho văn học thiếu nhi Việt Nam phát triển sau này. Những truyện ngắn Giọt máu, Hai nhà nghề, Mợ Du, Những giọt sữa, Con chó vàng.
Lối kể chuyện đầy kịch tính khiến người đọc càng yêu con người hiền lành hiền hậu bao lăm lại càng thịnh nộ căm ghét con người độc ác, tham tàn bấy nhiêu. Tôi ước ao, ngoài cái duyên với chữ nghĩa và trẻ mỏ ra, tâm hồn mình lúc nào cũng tươi mát, sáng trong và dạt dào ái tình với thế cục, với con người". Một trong những truyện để lại dư vang mãi trong lòng người đọc là Chuyện cái xóm tha hương ở cửa rừng Suối Cát và con hùm con mồ côi.
Vốn là một xuân đường, ông đã dành nhiều tâm lực viết cho thiếu nhi. Với tài quan sát tinh tế và một giọng văn nhân đức, ông có hàng chục truyện ngắn xinh xắn như một bộ sưu tập sinh động góp phần lưu giữ "hồn quê" đất Việt trong đời sống tinh thần của các lớp độc giả nối tiếp sau này. Không dừng lại ở đó, nhà văn tiếp kiến cho ra đời hàng chục truyện ngắn vui vẻ nhẹ nhõm dễ đến với con nít, nhưng khi đọc rồi ý nghĩa của câu chuyện lại đi theo người đọc rất lâu.
Truyện thiếu nhi của nhà văn đã nhẹ nhõm mở ra một thế giới hình dung linh diệu cho trẻ nít. Mong sao mỗi câu chuyện của tôi kể trong tập sách này khơi gợi được một tí gì vẫn còn nằm yên trong lòng bạn đọc, rồi độc giả sẽ hình dung ra những câu chuyện khác, cho riêng mình".
Nguyễn Kiên là một trong những nhà văn đến với NXB Kim Đồng trong những năm tháng đầu tiên. Văn của Nguyên Hồng có sức thu hút là vậy, một lối văn nồng cháy truyền cảm, thiết tha yêu thương cảm thông với sự thống khổ của trẻ mỏ thơ ngây.
Sau thành công đó, nhà văn Vũ Tú Nam đấu viết về tự nhiên làng quê, những con vật nhỏ trong đời sống cây cối vườn làng. Truyện đồng thoại Cuộc phiêu dạt của Văn Ngan tướng công của ông có sức sống xanh tươi hàng chục năm qua. Một nhà văn khác vẫn được coi như nhà tiểu thuyết đó là Ma Văn Kháng.
Đó là cuốn sách Những ngày thơ dại (1940), những truyện ngắn trong bộ sách "Truyện hay viết cho thiếu nhi" vừa được NXB Kim Đồng phát hành. Thực tế, ông đã có những đóng góp rất ấn tượng với văn chương cho con nít Việt Nam. Đều là những bức tranh thể hiện đạt đến độ trung thực sâu sắc mà tuồng như không thể "lỗi thời".
Là một tác giả xuất hiện trong thời kỳ đổi mới văn học, bên cạnh những thành công trong văn xuôi nói chung, với những sáng tác liên tiếp nhận được giải thưởng cao, nhà văn Trần Đức Tiến đã trở thành một tiếng tăm sáng giá trong văn học thiếu nhi những năm gần đây.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét